على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
954
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
تلة ( tallat ) ا . ع . ترى و سستى و كسالت و حالت . و يك بار ريختن و يك بار افتادن . تلة ( tallat ) و ( tellat ) ا . ع . مشربه اى از غلاف طلع . تلة ( tellat ) ا . ع . هيئت ريختن و افتادن و نوع ريختن و افتادن . و قولهم هو بتلة سوء يعنى او در حالت بدى مىباشد . تلتخ ( tallatox ) م . ع . آلوده شدن . تلتك ( taltak ) ا . پ . بوتة زرگرى . تلتلة ( taltalat ) ا . ع . سختى و زلزله و كوزهاى از پوست طلع . ج : تلاتل . تلتلة ( taltalat ) م . ع . بىآرام و تفته كردن . و لرزانيدن . و جنبانيدن . و سخت رفتن و سخت راندن . و كسره خواندن تاى تفعلون را . و منه تلتة بهراء لانهم يكسرونها زيرا قبيلهء بهراء اين تا را مكسور مىخوانند . تلتيب ( taltib ) م . ع . جل بر اسب بستن . تلثلث ( talaslos ) م . ع . دودله شدن در كار . و در خاك غلطيدن . تلثم ( talassom ) م . ع . دهان بند نهادن . تلثى ( talassi ) م . ع . شلم گرفتن از درخت . تلثيق ( talsiq ) م . ع . تباه گردانيدن . تلج ( tolaj ) ا . ع . چوزهء عقاب . تلجج ( talajjoj ) م . ع . دعوى كردن متاع كسى را . تلجف ( talajjof ) م . ع . مغاكى كردن گرداگرد چاه و مغاكى شدن كنار چاه ( لازم و متعدى است ) . تلجلج ( talajloj ) م . ع . دودله شدن و متردد گرديدن و جنبيدن و در دهان گردانيدن سخن و چيزى را از كسى گرفتن يق تلجلج داره منه اى اخذها . تلجم ( talajjom ) م . ع . لجام بستن زن الحديث تلجمى اى شدى لجاما . تلجن ( talajjon ) م . ع . بر چفسيدن و كوفته گرديدن . و پاك ناشدن سر از چرك بشستن . و برگ را با خستهء خرما كوفتن جهة علف ستور . تلجيب ( taljib ) م . ع . بسيار شير و كم شير شدن گوسپند و بز - از اضداد است . تلجئة ( taljeat ) م . ع . كسى را بستم بر كارى داشتن . و بدروغ فروختن چيزى را . تلجيج ( taljij ) م . ع . به لجه در آمدن يق لججت السفينة اى خاضت اللجة . و كذا لجج القوم اى دخلوا لجة البحر . تلجيف ( taljif ) م . ع . مغاكى كردن به كرانهء چاه . و درآوردن نره در اطراف كس . تلجيم ( taljim ) م . ع . لجمه الماء : رسيد آب تا دهان وى . تلجين ( taljin ) م . ع . زدن خطمى و مانند آن تا ستبر گردد . و برگ كوفتهء با آرد و يا جو آميختن . تلحز ( talahhoz ) م . ع . بخيل و دشوار خوى شدن . و پس ماندن . و درنگ كردن . و آب راندن دهن بحرص خوردن انار ترش و جز آن . و جامه بر چيدن جهة جنگ و سفر . تلحظ ( talahhoz ) ا . ع . تنگى . تلحظ ( talahhoz ) م . ع . تنك شدن و بر چسبيدن . تلحف ( talahhof ) م . ع . لحاف ساختن . تلحلح ( talahloh ) م . ع . پاى بر جاى ماندن و نگذاشتن جاى خود را يق اقاموا على اثقالهم و تلحلوا اى لم يبرحوا مكانهم . تلحى ( talahhi ) م . ع . عمامه به زير حنك در آورده بستن الحديث انه صلى اللّه عليه و آله نهى عن الاقتعاط و امر بالتلحى . تلحيب ( talhib ) م . ع . بشمشير زدن . و نشان گذاشتن در چيزى . تلحيج ( talhij ) م . ع . در هم كردن و آميختن خبرى را و آشكار كردن خلاف آنچه در دل است يق لحج عليه الخبر تلحيجا . تلحيص ( talhis ) م . ع . به پايان رسانيدن خبر را و اندكاندك آشكار نمودن آن را . و تنگ كردن . و تنگ گرفتن كسى را و سختى نمودن در كارى . و قوت دادن در امور . تلحيظ ( talhiz ) ا . ع . داغى كه زير چشم باشد . تلحيف ( talhif ) م . ع . دامن كشان رفتن بناز . تلحين ( talhin ) م . ع . بآواز خوش و حزين خواندن يق لحن فى قرائته اى طرب فيها . و بخطا نسبت كردن . تلخ ( talx ) ص . پ . چيزى كه داراى مزهء ناگوار و غير مطبوعى باشد - خلاف شيرين - و تند و بد خو و زشت و حزين و غمگين و ظالم . و درشت و سياه رنك . تلخا ( talx ) ا . پ . دانهاى كه آن را نيم برشت كرده و كوفته و با آب مخلوط كرده خمير كنند و زهره و مراره را نيز گويند . تلخاب ( talx b ) ا . پ . آب تلخ و آب نمك . تلخ ابرو ( talx - abru ) ص . پ . آنكه داراى ابروى گرهدار و پرچين باشد . تلخ ارتيج ( talx - artij ) ا . پ . زغال و اخگر افروخته . و آتشدان و تنور قابل حمل و نقل . تلخبار ( talx - b r ) ص . پ . ميوهء دشتى ناگوار . تلخ پاسخ ( talx - p sox ) ص . پ . كسى كه جواب زشت و تلخ مىدهد . تلخ جبين ( talx - jabin ) ص . پ . آنكه داراى پيشانى چيندار باشد . تلخ جكوك ( talx - jakovk ) ا . پ . كاسنى برى .